Parankimal Atrofi (Karaciğer Atrofisi)
Parankimal atrofi, karaciğerin işlevsel dokusunda küçülme ve hacim kaybı anlamına gelir. Raporlarda “hepatik atrofi” ya da “karaciğer hacminde azalma” şeklinde de belirtilebilir.
Bilgilendirme amaçlıdır; tanı yerine geçmez.
Kısa yol
Şu isimlerle de geçebilir
İçindekiler
Ne anlama gelir?
Parankimal atrofi, karaciğerin işlevsel dokusunun azalması ve organın küçülmesi demektir. Bu, genellikle uzun süreli bir hastalık sürecinin sonucu olarak ortaya çıkar. Radyoloji raporlarında “atrofik karaciğer” veya “hepatik atrofi” ifadeleriyle de karşılaşabilirsiniz. Karaciğerin belirli bir lobu veya segmenti küçülebileceği gibi, tüm organ genelinde hacim kaybı görülebilir. Bu bulgu, batın görüntülemelerinde yer alır ve Radyoloji Terimleri içinde önemli bir uyarı ifadesidir. Parankimal atrofi bazen sadece sağ lobda belirgindir ve sol lobun göreceli büyümesi ile dengelenir. Bu durumda raporda “sağ lob atrofisi, sol lob hipertrofisi” gibi ifadeler görülebilir.Tehlikeli midir?
Parankimal atrofi çoğu zaman ciddi bir kronik hasarın işaretidir. Karaciğer dokusu küçüldüğünde, fonksiyon rezervi de azalır ve bu durum karaciğer yetmezliği riskini artırabilir. Bu nedenle “atrofi” ifadesi basit bir bulgudan çok, altta yatan hastalığın ciddiyetini düşündüren bir işarettir. Atrofi her zaman aynı derecede tehlikeli değildir; hafif segmental atrofi bazı hastalıklarda sınırlı olabilir. Ancak yaygın atrofi, genellikle ileri evre karaciğer hastalığına işaret eder. Bu nedenle bulgu, hekim tarafından mutlaka ayrıntılı değerlendirilmelidir. Atrofi, altta yatan hastalığın süresini ve şiddetini yansıtabilir. Bu nedenle bulgu, hastanın genel karaciğer fonksiyonlarının ayrıntılı değerlendirilmesini gerektirir.Hangi durumlarda önemlidir?
Parankimal atrofi en sık ileri evre fibrozis ve sirozda görülür. Ayrıca karaciğerin damar akımı bozuklukları (örneğin Budd–Chiari sendromu) veya safra yolu tıkanıklıkları nedeniyle de segmental atrofi gelişebilir. Bu durumlarda karşı lobda kompansatuar büyüme (hipertrofi) görülebilir. Atrofinin saptanması, hastalığın evresini ve karaciğerin kalan rezervini değerlendirmek açısından önemlidir. Klinik açıdan, laboratuvar değerleri, portal hipertansiyon bulguları ve hastanın şikayetleri ile birlikte yorumlanır. Gerektiğinde transplant değerlendirmesi bile gündeme gelebilir. Görüntüleme yöntemleri: US karaciğerin küçüldüğünü ve kontur düzensizliğini gösterebilir. BT ve MR ise hacim kaybını daha net ortaya koyar ve eşlik eden bulguları ayrıntılı gösterir. Atrofi bazen segmental olabilir; bu durumda belirli bir bölgede küçülme varken diğer segmentler normal veya büyümüş olabilir. Bu “atrofi-hipertrofi kompleksi”, özellikle damar tıkanıklığı veya uzun süreli safra yolu darlıklarında görülür. Atrofi ile birlikte dalak büyümesi, asit ya da varis bulguları varsa, bu durum karaciğerin ileri evre etkilenimini düşündürür ve takip planını değiştirir.Ne zaman doktora başvurmalı?
Parankimal atrofi raporlandıysa gecikmeden gastroenteroloji/hepatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Altta yatan nedenin saptanması (viral hepatit, alkol, otoimmün hastalık, damar tıkanıklığı vb.) tedavi planı için kritiktir. Kan testleri, elastografi (FibroScan) veya gerektiğinde biyopsi gibi ileri değerlendirmeler yapılabilir. Sarılık, karında şişlik, bilinç bulanıklığı, kolay morarma gibi belirtiler varsa bu durum aciliyet kazanır. Bu tür bulgular karaciğer fonksiyon kaybına işaret edebilir ve hızlı tıbbi değerlendirme gerektirir. Bazı hastalarda damar yapılarının ayrıntılı değerlendirilmesi (örneğin BT anjiyo) gerekebilir. Amaç, atrofinin nedeni olan akım bozukluğunu veya tıkanıklığı ortaya koymaktır. Doktorunuz gerek görürse ileri görüntüleme ve damar yapılarının değerlendirilmesi ile altta yatan mekanizmayı netleştirir; bu, tedavinin yönünü belirlemek için önemlidir.Sık sorulanlar
Parankimal atrofi ne demek?
Karaciğer dokusunun bir kısmında veya tamamında hacim kaybı olmasıdır. Yani karaciğerin işlevsel dokusu azalır ve organ küçülür; bu genellikle kronik hasar sonucunda gelişir.
Karaciğer atrofisi geri döner mi?
İleri derecede atrofi genellikle geri döndürülemez. Neden ortadan kaldırılırsa ilerleme durabilir ve kalan doku fonksiyonunu koruyabilir; ancak tamamen eski hacme dönüşmesi beklenmez.
Atrofi karaciğer yetmezliği anlamına gelir mi?
Atrofi, karaciğer fonksiyonlarının azaldığını düşündürür ama tek başına yetmezlik tanısı koydurmaz. Laboratuvar testleri ve klinik bulgularla birlikte değerlendirilir.
Segmental atrofi ne demektir?
Karaciğerin tamamı değil, yalnızca bir lobunun ya da bir segmentinin küçülmesidir. Bu durum çoğu zaman o bölgeye giden damar veya safra yolunda uzun süreli sorun olduğunu düşündürür.
Atrofi ile fibrozis bağlantılı mıdır?
Evet. Uzun süreli fibrozis karaciğer dokusunu sertleştirir ve zamanla hacim kaybına yol açabilir. Bu nedenle atrofi çoğu zaman ileri fibrozis/sirozla birlikte görülür.
Tıbbi gözden geçirme
Dr. Mehmet Hakan Pıçak
Son tıbbi gözden geçirme:
Son güncelleme:
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.
İlgili terimler
Görüşünüzü netleştirin
Raporunuz hakkında hızlı ve güvenilir ikinci görüş alın.
Bu sayfada yer alan bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı veya tedavi amacı taşımaz. Sağlık sorunlarınız için mutlaka ilgili hekime başvurunuz.