Pnömotoraks (Akciğer Sönmesi)
Pnömotoraks, plevra boşluğuna hava girmesiyle akciğerin kısmen veya tamamen sönmesidir. Akciğer sönmesi veya pneumothorax olarak da bilinir. Bazı durumlarda acil müdahale gerektirir.
Bilgilendirme amaçlıdır; tanı yerine geçmez.
Kısa yol
Şu isimlerle de geçebilir
İçindekiler
Ne anlama gelir?
Pnömotoraks, akciğer ile göğüs duvarı arasındaki plevra boşluğuna hava girmesi sonucu akciğerin büzüşmesidir. Hava dışarıdan (travma) ya da içeriden (bül/bleb patlaması) gelebilir. Grafide akciğer kenarında çizgi şeklinde çökmüş akciğer dokusu ve dışında siyah hava alanı görülür. Raporlarda akciğer sönmesi, akciğer kollapsı ya da pneumothorax ifadeleri kullanılabilir; basınç artışı varsa tansiyon pnömotoraks denir. Daha fazla açıklama için radyoloji terimleri sayfasına bakabilirsiniz. Toraks bölgesine aittir. Pnömotoraks, hava kaçağının devam edip etmediğine ve hava miktarına göre küçük ya da geniş olabilir. Raporlarda yüzde olarak oran verilmesi, akciğerin ne kadarının çöktüğünü gösterir. Basınç artışı varsa “tansiyon pnömotoraks” ifadesi kullanılır.Tehlikeli midir?
Pnömotoraks, özellikle genişse veya tansiyon pnömotoraks gelişmişse hayatı tehdit edebilir. Küçük pnömotorakslar bazen kendiliğinden düzelebilir; ancak hava kaçağı devam ederse basınç artar ve acil müdahale gerekir. Bu nedenle pnömotoraks saptandığında değerlendirme ve takip şarttır. Tansiyon pnömotoraks, kalbi ve büyük damarları iterek dolaşımı bozabilir; bu nedenle hızla müdahale edilmesi gerekir. Küçük pnömotorakslar ise yakından izlenerek kendiliğinden düzelebilir. Göğüs tüpü tedavisi çoğu kez hızlı sonuç verir. Küçük olgularda bile takip önerilir.Hangi durumlarda önemlidir?
Travma sonrası pnömotorakslar ve tansiyon pnömotoraks en acil tablolardır. Spontan pnömotoraks gençlerde küçük olabilir ama yine de hastanede gözlem gerekir. KOAH, bül/bleb varlığı, bağ dokusu hastalıkları ve sigara kullanımı risk faktörleridir. Uçak yolculuğu ve dalış gibi basınç değişimleri pnömotoraksı kötüleştirebilir. Tekrarlayan pnömotoraks durumlarında cerrahi veya plevrodez gündeme gelebilir. Kullanıldığı bölge(ler): Plevra boşluğu; sağ/sol ve oranıyla belirtilir. Hangi görüntüleme yöntemlerinde görülür? Akciğer grafisi (röntgen) çoğu kez yeterlidir; küçük pnömotorakslar için BT daha hassastır. US acil durumlarda yardımcı olabilir. Spontan pnömotoraks geçirenlerde tekrar riski vardır; bu nedenle risk faktörlerinin kontrolü (sigarayı bırakmak gibi) önemlidir. KOAH gibi kronik hastalıklarda pnömotoraks daha ağır seyredebilir. Dalış ve uçuş gibi basınç değişimleri pnömotoraks riskini artırabileceği için, doktorunuz bu aktiviteler konusunda özel uyarılar yapabilir. Akciğer kollapsı ifadesi, pnömotoraksın halk arasındaki karşılığıdır.Ne zaman doktora başvurmalı?
Ani başlayan göğüs ağrısı ve nefes darlığı varsa acil başvurun. Pnömotoraks saptandığında doktorunuz hava miktarına göre oksijen, gözlem veya göğüs tüpü tedavisi planlar. Tansiyon pnömotoraks şüphesinde gecikmeden müdahale gerekir. Daha önce pnömotoraks geçirdiyseniz, tekrar riskine karşı doktor kontrolünü aksatmayın. Doktorunuz hava kaçağının devam edip etmediğini klinik ve görüntüleme ile takip eder. Tekrarlayan pnömotoraks vakalarında cerrahi veya plevrodez gibi kalıcı çözümler gündeme gelebilir. Küçük pnömotorakslar bile klinik gözlem gerektirir; ani artış olasılığına karşı takip şarttır. Kontrollerde hava miktarı yeniden değerlendirilir. Ağrı artarsa acil başvurun.Sık sorulanlar
Akciğerim sönmüş, tekrar şişer mi?
Evet. Uygun tedaviyle akciğer genellikle tamamen yeniden genişler. Küçük pnömotorakslar bile zamanla düzelebilir.
Pnömotoraks tekrarlar mı?
Evet, tekrar riski vardır. Tekrarlayan vakalarda cerrahi veya plevrodez gibi yöntemler uygulanabilir; sigarayı bırakmak riski azaltır.
Pnömotoraks ölümcül müdür?
Tansiyon pnömotoraks tedavi edilmezse hayatı tehdit edebilir. Hastaneye ulaşıp tedavi alan hastalarda genellikle başarılı şekilde kontrol edilir.
Tıbbi gözden geçirme
Dr. Mehmet Hakan Pıçak
Son tıbbi gözden geçirme:
Son güncelleme:
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.
İlgili terimler
Görüşünüzü netleştirin
Raporunuz hakkında hızlı ve güvenilir ikinci görüş alın.
Bu sayfada yer alan bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı veya tedavi amacı taşımaz. Sağlık sorunlarınız için mutlaka ilgili hekime başvurunuz.